Демократијата претпоставува информиран граѓанин. Гласањето, учеството во јавни расправи и оценувањето на работата на институциите имаат смисла само ако граѓаните располагаат со точни и проверени информации. Токму таа функција — снабдување на јавноста со веродостојна слика за стварноста — ги прави медиумите дел од демократската инфраструктура, а не обичен пазарен производ.
Втората клучна улога е надзорната. Професионалното новинарство ги следи носителите на јавни функции, го проверува трошењето на јавните пари и изнесува информации што властите можеби не би сакале да бидат познати. Оваа контролна функција е причината поради која слободата на медиумите се смета за показател на демократската зрелост.
Притисоци што не се секогаш видливи
Заканите по медиумската слобода денес ретко имаат форма на отворена цензура. Почесто станува збор за економски притисоци — зависност од огласувачи и од јавни средства, несигурни работни услови за новинарите — како и за правни постапки што имаат за цел да исцрпат, а не да докажат.
На тоа се надоврзува и промената на информациското опкружување: во ера на друштвени мрежи, брзината често победува над проверката, а сензацијата над контекстот.
Одговорот вклучува две страни. Од медиумите се очекуваат професионални стандарди и транспарентна сопственост; од граѓаните — медиумска писменост, односно способност да се разликува новинарство од пропаганда. Двете вештини се учат, и двете се одбрана на исто добро.
