Во јавната свест демократијата често се сведува на гласање. Изборите се нејзиниот највидлив момент, но политичката теорија и практика одамна укажуваат дека здравите демократии се препознаваат по она што се случува меѓу два изборни циклуса — по густината на каналите преку кои граѓаните влијаат врз одлуките.
Тие канали се разновидни: јавни расправи за нацрт-прописи, граѓански иницијативи и петиции, форуми за буџетско планирање на локално ниво, совети на месни и урбани заедници, како и консултативни тела во кои учествуваат здруженија и стручна јавност.
Зошто учеството е важно за квалитетот на одлуките
Смислата на овие механизми не е само симболична. Одлуките што минуваат низ широка консултација по правило се поинформирани, зашто ги вклучуваат знаењата на оние што најдиректно ги чувствуваат последиците. Истовремено, учеството ја зголемува легитимноста: граѓаните полесно прифаќаат и непопуларни мерки ако имале реална можност да бидат сослушани.
Пречките се добро познати — кратки рокови за коментирање, формално спроведени расправи без вистинска повратна информација и чувство кај граѓаните дека нивниот глас не менува ништо. Таквото искуство создава замор и повлекување.
Затоа клучното прашање не е дали механизмите постојат на хартија, туку дали институциите ги третираат како обврска со содржина. Учеството се негува со практика — секое сериозно спроведено консултирање гради доверба за следното.
