Јавната расправа за еден закон најчесто се поистоветува со дебатата во собранието. Сепак, до моментот кога нацртот ќе стигне пред пратениците, многу од клучните решенија веќе се дефинирани. Вистинската можност за влијание врз содржината лежи порано — во фазата на подготовка, кога министерствата и другите предлагачи ги отвораат нацрт-текстовите за коментари од јавноста.
Современите законодавни системи предвидуваат формални механизми за оваа фаза: објавување на нацрт-прописите на јавни платформи, определени рокови за доставување коментари, консултативни средби со засегнатите страни и обврска предлагачот да одговори на добиените забелешки.
Разликата меѓу формално и суштинско консултирање
Токму последниот елемент — повратната информација — ја разделува суштинската од формалната консултација. Ако коментарите се собираат, а никогаш не се образложува зошто се прифатени или одбиени, постапката се претвора во ритуал. Ако, напротив, предлагачот јавно одговара на аргументите, консултацијата станува вистински дијалог.
За граѓаните и здруженијата, оваа фаза бара подготвеност: следење на најавите за нови прописи, читање на нацрт-текстови и формулирање конкретни, аргументирани предлози наместо општи оценки.
Квалитетот на консултациите на крајот се мери со квалитетот на законите. Прописите изготвени во дијалог со оние што ќе ги применуваат поретко бараат брзи измени и полесно се спроведуваат — што е добивка и за институциите и за граѓаните.
