Судската независност не е привилегија на судиите, туку гаранција за граѓаните дека спорот со посилниот — вклучително и со државата — ќе се решава според правото, а не според моќта. Како таа гаранција се гради, е едно од централните прашања на секој уставен поредок.
Споредбено постојат неколку модели на избор на судии. Во кариерните системи судиите влегуваат во професијата млади, преку испити и обуки, и напредуваат по утврдени критериуми. Во други системи ги избира парламентот или ги именува извршната власт, најчесто со вградени контролни механизми.
Судските совети како чувар на рамнотежата
Многу европски држави ја довериле оваа улога на судски совети — тела составени од судии избрани од своите колеги и од членови надвор од судството. Идејата е да се спречи и политичка контрола врз судиите и затворање на судството во самодоволен еснаф.
Изборот е само почеток. Независноста ја штитат и постојаноста на функцијата, заштитата од произволно преместување, стабилната плата и дисциплинските постапки со јасни правила и право на одбрана.
Институционалните гаранции, сепак, се нужен, но не и доволен услов. Крајниот тест е секојдневниот: дали судијата може да пресуди против моќните без страв од последици по кариерата.
