Покрај големиот избор меѓу мнозински и пропорционален модел, судбината на изборите често ја одлучуваат ситни, навидум технички правила: изборниот праг, бројот и големината на изборните единици и начинот на пресметка на мандатите.
Изборниот праг е минималниот удел гласови што една листа мора да го освои за да учествува во распределбата на мандати. Тој е замислен како брана против претерана фрагментација на парламентот, но истовремено ги остава без претставници гласачите на помалите опции.
Природниот праг и цената на гласот
Помалку познат е таканаречениот природен праг. Колку помалку мандати се делат во една изборна единица, толку поголем удел гласови е практично потребен за да се освои и еден. Така, и без формален праг, малите изборни единици дејствуваат како невидлив филтер.
Границите на единиците се посебна тема. Нивното повлекување може суптилно да ја измени тежината на гласовите, па затоа споредбените добри практики бараат тој процес да го водат независни тела, по јасни и однапред познати критериуми.
Поуката е едноставна: кој сака да разбере зошто изборните резултати се претвораат во токму таква распределба на пратеничките клупи, мора да чита подолу од насловите — во ситните букви на изборната математика.
