Платниот јаз е разликата во просечните заработки меѓу различни групи работници, најчесто анализирана меѓу мажите и жените, но истата логика важи и за разлики меѓу региони, дејности или нивоа на образование.
Аналитичарите вообичаено го делат јазот на објаснет и необјаснет дел. Дел од разликата произлегува од мерливи фактори: различни занимања, должина на стаж, работни часови, ниво на квалификации. Остатокот, кој не може да се објасни со ниту еден таков фактор, упатува на нееднаков третман или на невидливи бариери.
Што простиот просек не може да каже
Просечната бројка крие структура. Ако една група е концентрирана во пониско платени дејности, ако почесто прави прекини во кариерата поради грижа за семејството или потешко стигнува до раководни позиции, јазот ќе постои дури и кога за иста работа се плаќа еднакво.
Јазот има и долга сенка: пониска плата денес значи пониски придонеси, а тие значат пониска пензија утре. Така нееднаквоста од работниот век се пренесува и во старост.
Сериозната анализа затоа бара споредба на слично со слично, односно иста работа, слично искуство и обем на часови. Транспарентноста на платите е алатка што токму таква споредба ја прави возможна.
